محرم؛ وقتی تاریخ دوباره جان می‌گیرد

با فرا رسیدن ماه محرم، بار دیگر فصل سوگواری سیدالشهدا(ع) آغاز می‌شود؛ ماهی که در فرهنگ و حافظه جمعی ایرانیان، جایگاهی فراتر از یک مناسبت مذهبی دارد. محرم، یادآور حماسه‌ای است که قرن‌ها از وقوع آن گذشته، اما پیام آن همچنان زنده و الهام‌بخش مانده است؛ پیام ایستادگی در برابر ظلم، وفاداری به حقیقت و پاسداری از کرامت انسانی.

از نخستین شب‌های محرم، حال و هوای شهرها تغییر می‌کند. پرچم‌های عزا بر فراز حسینیه‌ها و تکایا به اهتزاز درمی‌آید و نوای مرثیه و سوگ، در کوچه‌ها و خیابان‌ها طنین می‌اندازد. گویی با آغاز این ماه، تاریخ بار دیگر جان می‌گیرد و روایت کربلا در دل‌ها و زبان‌ها جاری می‌شود.

در طول سالیان، آیین‌های عزاداری محرم در ایران با سنت‌ها و جلوه‌های گوناگون همراه بوده است؛ از تعزیه و روضه‌خوانی گرفته تا نوحه‌هایی که نسل به نسل در حافظه مردم باقی مانده‌اند. بسیاری از این نواها، نه‌تنها بخشی از میراث مذهبی، بلکه بخشی از خاطرات جمعی ایرانیان به شمار می‌روند؛ آثاری که با شنیدن آن‌ها، حال و هوای محرم‌های گذشته زنده می‌شود.

در میان این نواهای ماندگار، نوحه «امشب چه غوغایی میان خاص و عام است» با صدای زنده‌یاد اسماعیل چاووش، جایگاهی ویژه دارد. نوایی از دهه 50 شمسی که یادآور سوگواری امام حسین(ع) در آن سال‌هاست و همچنان بخشی از خاطره شنیداری محرم برای بسیاری از عاشقان اباعبدالله است.

محرم تنها یادآور یک واقعه تاریخی نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی ارزش‌هایی که در واقعه عاشورا تجلی یافتند. ارزش‌هایی که گذر زمان از اهمیت آن‌ها نکاسته و همچنان می‌توانند چراغ راه انسان امروز باشند. از همین رو، هر سال با آغاز این ماه، دل‌های مشتاق بار دیگر به سوی کربلا رهسپار می‌شوند و نام حسین(ع)، همچون همیشه، محور وحدت عشق و ارادت میلیون‌ها انسان می‌شود.

آغاز محرم، آغاز دوباره روایت جاودانه‌ای است که قرن‌هاست در دل تاریخ جاری مانده؛ روایتی از عشق، ایمان و آزادگی که همچنان زنده است و نسل‌های پیاپی را با خود همراه می‌کند.

/ س م